Subskrypcja:Posty Komentarze

Jesteś tutaj: Strona główna » Fotorelacje, Wydarzenia » Polegli w chwale. 20 październik 1939.

polegli_ku_chwale_20pazdziernikaLatem 1939 roku w Śremie panowała atmosfera niepewności, jednakże w mieszkańcach można było odczuć optymizm. Już w sierpniu 1939 roku wszystkie mosty zostały podminowane, a po obu stronach Warty ustawiono  zasieki z drutu kolczastego. Na drodze prowadzącej do Helenek i Nochowa ustawiono przeszkody przeciwczołgowe, w okolicach kościoła św. Ducha wykopano rowy, które miały chronić mieszkańców przed nalotami.

Około godziny 10:00 1 września 1939 roku zawyły nad miastem syreny alarmowe. W tym czasie wybuchły trzy bomby lotnicze przy ul. Poznańskiej. W dniu 8 września do miasta wkroczyli pierwsi żołnierze niemieccy.

Piątek, 20 października 1939 roku – tragiczny dzień okupacji. Na 9:00 zwołano na rynek wszystkich mężczyzn w wieku od 16 do 60 lat. Dzień wcześniej mieszkańcy zmuszeni zostali do wykopaniu mogiły i utworzenia na rynku kulochwytu z desek i piasku. W tym dniu trwał jeszcze „sąd doraźny”, rynek obstawili gestapowcy z bronią gotową do strzału.

Po 10:00 odbyła się egzekucja pierwszych 10 skazanych. Krótko po tym zamordowano jeszcze dziewięciu. Bezpośrednio przed salwą jeden ze skazanych krzyknął: „Niech żyje Polska!”. Zginęli: Józef Adamski (stolarz ze Śremu, lat 52), Jan Berełkowski (kupiec ze Śremu, lat 56), Stanisław Czorek (nauczyciel z Krzyżanowa, lat 40), Hieronim Dąbrowski (adwokat ze Śremu, lat 47), Marian Ernst (kupiec ze Śremu, lat 31), Zygmunt Grąbczewski (właściciel ziemski z Gaju, lat 44), Karol Janusz (notariusz ze Śremu, lat 54), Edward Kaczmarek (technik budowlany, lat 31), Ignacy Król (rolnik z Ostrowa, lat 43), Leon Laudowicz (dyrektor majątku Nochowo, lat 58), Franciszek Malinowski (właściciel fabryki maszyn rolniczych ze Śremu, lat 54), Seweryn Matuszewski (lekarz ze Śremu, lat 60), Leon Meller (inspektor samorządowy ze Śremu, lat 33), Antoni Muślewski (właściciel młyna w Śremie, lat 53), Władysław Nowak (wójt gminy Śrem, lat 46), Wojciech Pawłowski (rolnik z Olszy, lat 70), ksiądz Antoni Rzadki (lat 42), Walenty Szeller (urzędnik inspektoratu szkolnego ze Śremu, lat 42), Witold Staniewski (sędzia ze Śremu, lat 38). Żyjących jeszcze, zbrodniarze dobijali strzałami z pistoletu. Jeden z przyglądających się żołnierzy niemieckich zemdlał. Takie same egzekucje odbyły się m.in. w Książu Wielkopolskim, Kórniku, Mosinie, Środzie Wielkopolskiej i Kostrzyniu.

Niespełna po 3 tygodniach, 8 listopada ok. 12:00 dokonali potajemnego mordu na 12 mieszkańcach Śremu koło Starej Strzelnicy w Zbrudzewie. Zginęli Wacław Balcerkowski (20 lat), Józef Cieślak (21 lat), Władysław Janicki (32 lata), Władysław Łaznowski (17 lat), Wawrzyn Migdał (40 lat), Teodor Piechocki (53 lata), Paweł Przybylski (20 lat), Konrad Ronke (34 lata), Paweł Szarata (46 lat), Czesław Szymaniak (17 lat), Stanisław Wojciechowski (51 lat), Teodor Zelba (22 lata).

70 lat po tych tragicznych wydarzeniach o godz. 20:00 odbył się apel poległych przed ścianą śmierci. Przybyli przedstawiciele władz lokalnych, przedstawiciel Prezydenta RP, wojsko, służby mundurowe, przedstawiciele szkół, instytucji kulturalnych oraz mieszkańcy miasta. Wcześniej o 18:30 we farze odprawiona została msza święta w intencji zamordowanych oraz modlitwa przy mogile. Po apelu uczestnicy obejrzeli film pt. „Liść klonu” opowiadającym o 1939 roku. Na ścianie śmierci znajduje się wystawa fotograficzna pn. „Rynek w Śremie”.

Film można również obejrzeć na stronie Urzędu Miejskiego w Śremie:

http://srem.pl/getdoc/67902078-87e4-435c-bde5-c2789b676d33/Film-Lisc-Klonu.aspx

[slideshow id=71]

[nggallery id=71]

Autor: Piotr Szalony
Historię opracowano na podstawie: red. S. Chmielnicki, Dzieje Śremu, PWN, Warszawa-Poznań 1972.

Napisz komentarz

© 2009 Wiadomości Śremskie · Subskrybuj:WpisyKomentarze · Realizacja: WebSun