Subskrypcja:Posty Komentarze

Zabytki

Lista śremskich zabytków chronionych prawem

  • Rynek z okolicznościową ławką i drogowskazem

    Rynek – Plac 20 Października

  • Śremski rynek nazwany na cześć 19 śremian rozstrzelanych w tym dniu w 1939. Przypomina o tym tablica pamiątkowa, projektu Józefa Berdyszaka z 1946 znajdująca się w miejscu egzekucji w centrum placu. Rynek jest prostokątnym placem (160 x 90 m) wytyczonym w XVI wieku. W 1393 rynek sięgał aż do kościoła farnego. Od średniowiecza do 1970 przez środek placu przebiegał główny szlak komunikacyjny prowadzący przez miasto, znajdował się również dworzec autobusowy komunikacji PKS i miejskiej. Dzisiejszą zabudowę pierzei rynkowych stanowią kamienice głównie z XIX wieku, których fasady nawiązują do elementów renesansu i baroku. Najstarszym budynkiem jest narożnikowa kamienica z 1827 (ul. Kościuszki 1). W narożniku rynku wznosi się kapliczka z figurką Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1841. W 2008 rynek został przebudowany przy współpracy z konserwatorem zabytków, zabytkiem są historyczne założenie urbanistyczne miasta.

  • Ratusz
  • Budynek usytuowany w północnej pierzei Placu 20 Października wybudowano w latach 1836-1838. Nad 3 – kondygnacyjnym budynkiem góruje zegarowa wystawka z 1876 roku. W południe można usłyszeć kuranty i hejnał miasta. Gmach nawiązuje do popularnego w XIX wieku stylu „okrągłych łuków” stanowiącego mieszankę wczesnego renesansu włoskiego i klasycyzmu. W śremskim ratuszu ma siedzibę Urząd Miasta i Gminy Śrem. Przed ratuszem stoi pomnik z popiersiem Józefa Wybickiego, projektu Grzegorza Kowalskiego z 1981 roku.

  • Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej
  • Późnogotycki kościół zwieńczony 62-metrową wieżą. Źródła za datę wybudowania świątyni podają 1393 rok, wieża została dobudowana później. Do wnętrza kościoła należy m.in. ołtarz główny z 1892 roku, a w nim kopia obrazu Tycjana Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny z tego samego okresu, przy kościele zabytkowy cmentarz (więcej w sekcji: Obiekty Sakralne).

  • Plebania przy Farnej 17
  • Przy ulicy Farnej 17 wznoszą się budynki zespołu kościelnego: plebania, organistówka – jeden z niewielu zachowanych domów szczytowych konstrukcji szkieletowej z początku XIX wieku oraz neogotycka wikaryjka z 1889. Tuż za nimi dawna kaplica szpitalna i lazaret wojskowy z 1862, który w 1930 został przebudowany na szpital powiatowy, a od 1990 mieści się w nim Dom Opieki Społecznej.

  • Gimnazjum przy Poznańskiej

    Gimnazjum

  • Przy ulicy Poznańskiej 11 wznosi się okazały ceglany gmach dawnego gimnazjum z 1869, dzisiaj Liceum Ogólnokształcące im. Generała Józefa Wybickiego. To jedna z najstarszych szkół w Wielkopolsce. Absolwentami tej szkoły byli m.in. ksiądz Piotr Wawrzyniak, prof. Heliodor Święcicki, A. Kalina, Teodor Jeske-Choiński. Przed szkołą znajduje się głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą stacjonowanie w tym budynku w 1939 sztabu Wielkopolskiej Brygady Kawalerii.

  • Zespół poklasztorny franciszkanów
  • Po prawej stronie Liceum znajduje się zespół poklasztorny franciszkanów otoczony wysokim murem z dwoma barokowymi bramkami z 1770. Zespół powstał na przełomie XVII i XVIII wieku, składa się z kościoła pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i dawnego klasztoru franciszkanów W skład barokowego i rokokowego wyposażenia wchodzą: ołtarz główny z obrazem Adoracji Matki Boskiej z Dzieciątkiem przez dwóch franciszkanów z XVIII wieku, stalle w prezbiterium. Zabudowania klasztorne złożone są z trzech skrzydeł kryjących kwadratowy wirydarz. W krużganku znajduje się tablica poświęcona ojcu Hieronimowi Gruszeckiemu. W ostatnich latach wnętrze i elewacja kościoła zostały odnowione, obecnie przebudowywany jest mur otaczający zespół.

  • Kościół Świętego Ducha
  • Późnogotycki kościół z 1614, przebudowany został w 1840 gdy znalazł się w rękach protestantów. Wnętrze kościoła pochodzi z okresu przebudowy z charakterystycznymi balkonami dla zborów ewangelickich. W ołtarzu głównym duży manierystyczny krucyfiks z około 1630.

  • Wieża Ciśnień nocą

    Wieża Ciśnień

  • Przy ulicy Mickiewicza, projektu Ksawery Geisler z 1909 roku o wysokości 43,7 metrów, przypomina gotyckie baszty obronne. Dawniej w tym miejscu stał do XVII wieku kościół św. Mikołaja, który był pierwszą świątynią w mieście.

  • Budynek przy ul. ks. Piotra Wawrzyniaka 3
  • Zwieńczony barokowym szczytem z ok. 1910. Wśród dekoracji znajduje się tablica wmurowana projektu Władysława Marcinkowskiego z 1933 upamiętniająca ks. Piotra Wawrzyniaka. Obecnie znajduje się w nim Spółdzielczy Bank Ludowy im. ks. Piotra Wawrzyniaka.

  • Starostwo Powiatowe
  • Reprezentacyjny budynek z portalem wejściowym, nawiązujący do renesansu holenderskiego powstały w 1904. Gmach zaprojektował Paul Pitt, architekt znany z licznych realizacji na poznańskich Jeżycach.

  • Budynek Starostwa Powiatowego

    Zespół poklasztorny Klarysek

  • Składający się z barokowej kaplicy Matki Boskiej Wniebowziętej i poklasztornego budynku z XVIII wieku, w przeszłości na tym miejscu znajdowała się siedziba klasztoru franciszkanów sprowadzonych do miasta w 1261, następnie od 1623 żeńskiego zakonu klarysek, a od 1855 zakonu jezuitów, obecnie znajduje się w nim Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy.

  • Cmentarz staromiejski na Górczynie
  • Znajdują się na nim pomniki Powstańców Wielkopolskich, pomniki bohaterów Wiosny Ludów, I i II wojny światowej.

  • Zespół koszarowy
  • Zbudowany w latach 1902–1903, w skład wchodzą: koszary, budynki zaplecza, ujeżdżalnia, internat oraz wille oficerskie.

  • Zabytkowe kamienice znajdujące się przy ul. Kościuszki 2, ul. Kościuszki 10 z 1892, ul. Marciniaka 2 z początku XX wieku z szachulcowym budynkiem gospodarczym z 1911, ul. Matuszewskiego 2 z 1931,
  • Budynki Bractwa Kurkowego, czyli obecna kręgielnia (dawniej strzelnica), świetlica oraz budynek administracyjny.
  • Budynek odlewni żeliwa wybudowany w latach 1925–29, obecnie część budynku przekształcona na market.

Inne obiekty zabytkowe

Zabytkami znajdującymi się w gminnej ewidencji zabytków są:

  • Park Miejski im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 – Został założony w 1888, w nim m.in:
      o Pomnik Powstańców Wielkopolskich – „Dobosz”.
      o Grodzisko – najstarsze miejsce związane z nazwą Śrem. Gród znajdujący się w tym miejscu wspomina „złota bulla” papieża Innocentego II z 1136..
      o Pomnik Żołnierza Polskiego – projektu Krzysztofa Kończewskiego z 1988.
  • Budynek Gimnazjum nr 2

    Gimnazjum – nr 2 przy ulicy Szkolnej (niedaleko skrzyżowania z Piłsudskiego) projektu Bruno Runge z 1916.

  • Landratura – przy ulicy Mickiewicza z końca XIX wieku, obecnie Komenda Powiatowa Policji.
  • Budynek Ośrodka Reumatologicznego – modernistyczny budynek z 1907 architektury Japp nawiązujący do stylu gotycko-renesansowego, dawniej znajdował się w nim zakład dla ubogich, obecnie jest siedzibą Poznańskiego Ośrodka Reumatologicznego – placówką specjalistyczną zajmującą się rehabilitacją w dziedzinie reumatologii i ortopedii (daw. Zakład dla ubogich).
  • Budynek Poczty Polskiej z 1880 oraz budynek BZ WBK przy Placu 20 Października 41 i 31.
  • Lazaret przy Farnej 17 z 1862 roku (ob. Dom Pomocy Społecznej).
  • Budynki dawnej Gazowni Miejskiej przy Franciszkańskiej z przełomu XIX i XX wieku.
  • Dawny budynek koszar wojskowych przy Franciszkańskiej 4 z 1859 (ob. Sąd Rejonowy).
  • Stare Młyny przy Poznańskiej z XIX wieku i przy Dąbrowskiego z początku XX wieku.
  • Spichlerz z 1900 roku przy Kościuszki.
  • Rzeźnia miejska przy Ogrodowej 3 z 1880 roku.
  • Elementarna Szkoła Ewangelicka przy Piłsudskiego 15 z 1913 roku (ob. Zespół Szkół Specjalnych).
  • Zespół młyna parowego S. Szczepańskiego z przełomu XIX i XX wieku przy Popiełuszki 18.
  • Budynek garbarni z początku XX wieku przy Popiełuszki 31.
  • Hotel Bazar z salą taneczną z drugiej połowy XIX wieku przy ul. Stary Rynek 5.
  • Więzienie z drugiej połowy XIX wieku przy Wawrzyniaka 6 (ob. Areszt Śledczy).
  • Bank Ludowy im. ks. Piotra Wawrzyniaka z 1873 roku przy Wawrzyniaka 3.
  • Szkoła żeńska B. Sempińskiej z 1860 roku przy Łazienkowej 3 (ob. budynek mieszkalny).
  • Budynek poczty z pierwszej połowy XIX wieku przy ul. Kilińskiego 2 (ob. Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Śrem im. H. Święcickiego).
  • Fabryka Wyrobów Słodowych i Cukierniczych z lat 20. XX wieku przy Mickiewicza 11 (ob. Spółdzielnia Inwalidów „Warta”).
  • Budynek Muzeum Śremskiego

    Budynek Wodnego Urzędu Budowlanego z ok. 1910 roku przy Mickiewicza 20 (ob. Prokuratura).

  • Budynek dawnego Powiatowego Inspektoratu Szkolnego z 1911 roku przy Mickiewicza 93 (ob. biurowiec).
  • Zespół willi oficerskich z lat 1913-1917 przy Mickiewicza.
  • Budynek Muzeum Śremskiego z początku XX wieku przy Mickiewicza 89.
  • Budynek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z ok. 1910 roku przy Nadbrzeżnej 7.
  • Rzeźnia miejska z pierwszej połowy XIX wieku przy Nadbrzeżnej 3.
  • Zespół młyna parowego Z. Muślewskiego z początku XX wieku przy Szerokiej.
  • Zespół dworski z początku XX wieku przy Wiosny Ludów 27.
  • Zespół dworca kolejowego z 1885 roku.
  • Domy mieszkalne:
    Ulica Pierwsza połowa

    XIX wieku

    Druga połowa

    XIX wieku

    Przełom

    XIX i XX wieku

    Początek

    XX wieku

    lata 20.

    XX wieku

    Część prawobrzeżna
    Pl. 20. Października 33 2, 3, 5, 7, 9, 10, 12, 13, 14, 17, 19, 21, 35, 39, 43, 45, 47, 49, 51 8, 11,

    15 (1910),

    25 (1911)

    Farna 1, 14, 22/a 3, 4, 5, 8, 10, 12 2
    Franciszkańska 1, 3, 5, 7, 9, 11 19 8, 15
    Poznańska 1, 3, 5, 10, 14 4, 12,

    20/22 (1904),

    24 (1904)

    Kościuszki 1, 5, 6, 7, 8, 9, 10 (1892),

    13, 14, 16, 18

    3, 22, 24 12 (1910)
    Akacjowa 1
    Dąbrowskiego 27 1, 3, 4, 9, 11, 12, 13, 17, 19, 21 5, 8, 25, 33
    Łazienkowa 2 1, 7, 8
    Matuszewskiego 2, 3, 5, 11, 16, 18 7, 9, 12, 13, 14, 15, 19 24
    Młyńska 4 2 (1900)
    Ogrodowa 4, 7 6, 8, 11 17 19, 21
    Piaskowa 1, 8, 10, 16 6, 7, 9 3
    Piłsudskiego 1
    Podgórna 1
    Polna 1, 4
    Popiełuszki 1 13 (1928)
    Stary Rynek 1, 2, 4, 6
    Szewska 1
    Szkolna 2, 3, 7, 13
    Targowa 1/a 1/b
    Tylna 1
    Wawrzyniaka 2, 11 1, 5, 7, 9, 13
    Wyszyńskiego 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 14 9, 12, 16
    Wschodnia 13 12
    Część lewobrzeżna
    Działyńskiego 1
    Gostyńska 5, 7/9, 11, 15
    Kilińskiego 1, 4
    Kolejowa 4 8
    Marciniaka 3/5,

    8 (1913)

    14 (1933)
    Mickiewicza 18 3, 5, 16, 19, 24, 66 2, 4, 8, 13, 14, 21, 26, 32, 34, 40, 46, 56, 79, 81 12
    Nadbrzeżna 4, 6, 9, 10
    Powstańców Wielkopolskich 1, 2, 9
    Sikorskiego 1, 3, 5, 7, 9, 11
    Wiosny Ludów 3, 5, 21, 30
    Zachodnia 3, 8, 13, 14, 22, 24 12, 23
    Żwirowa 1, 2

Autor: Piotr Szalony
Źródło:

  • Piotr Szalony i in., Polska Wikipedia. Śrem (http://pl.wikipedia.org/wiki/Śrem);
  • Urząd Miejski w Śremie, Gminna Ewidencja Zabytków.
  • © 2009 Wiadomości Śremskie · Subskrybuj:WpisyKomentarze · Realizacja: WebSun