Zabytki

Lista śremskich zabytków chronionych prawem

Rynek – plac 20 Października to śremski rynek nazwany na cześć 19 śremian rozstrzelanych w tym dniu w 1939. Przypomina o tym tablica pamiątkowa, projektu Józefa Berdyszaka z 1946 znajdująca się w miejscu egzekucji w centrum placu. Rynek jest prostokątnym placem (160 x 90 m) wytyczonym w XVI wieku. W 1393 rynek sięgał aż do kościoła farnego. Od średniowiecza do 1970 przez środek placu przebiegał główny szlak komunikacyjny prowadzący przez miasto, znajdował się również dworzec autobusowy komunikacji PKS i miejskiej. Dzisiejszą zabudowę pierzei rynkowych stanowią kamienice głównie z XIX wieku, których fasady nawiązują do elementów renesansu i baroku. Najstarszym budynkiem jest narożnikowa kamienica z 1827 (ul. Kościuszki 1). W narożniku rynku wznosi się kapliczka z figurką Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1841. W 2008 rynek został przebudowany przy współpracy z konserwatorem zabytków, zabytkiem są historyczne założenie urbanistyczne miasta.

Ratusz – Śremski ratusz z 1838 jest najbardziej okazałą budowlą przy śremskim rynku. Gmach nawiązuje do klasycyzmu i wczesnego renesansu włoskiego. Nad 3 kondygnacyjnym budynkiem góruje zegarowa wystawka z 1876.

Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej – Późnogotycki kościół zwieńczony 62-metrową wieżą. Źródła za datę wybudowania świątyni podają 1393 rok, wieża została dobudowana później. Do wnętrza kościoła należy m.in. ołtarz główny z 1892 roku, a w nim kopia obrazu Tycjana Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny z tego samego okresu, przy kościele zabytkowy cmentarz.

Plebania przy Farnej 17 – Przy ulicy Farnej 17 wznoszą się budynki zespołu kościelnego: plebania, organistówka – jeden z niewielu zachowanych domów szczytowych konstrukcji szkieletowej z początku XIX wieku oraz neogotycka wikaryjka z 1889. Tuż za nimi dawna kaplica szpitalna i lazaret wojskowy z 1862, który w 1930 został przebudowany na szpital powiatowy, a od 1990 mieści się w nim Dom Opieki Społecznej.

Gimnazjum – Przy ulicy Poznańskiej 11 wznosi się okazały ceglany gmach dawnego gimnazjum z 1869, dzisiaj Liceum Ogólnokształcące im. Generała Józefa Wybickiego. To jedna z najstarszych szkół w Wielkopolsce. Absolwentami tej szkoły byli m.in. ksiądz Piotr Wawrzyniak, prof. Heliodor Święcicki, A. Kalina, Teodor Jeske-Choiński. Przed szkołą znajduje się głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą stacjonowanie w tym budynku w 1939 sztabu Wielkopolskiej Brygady Kawalerii.

Zespół poklasztorny franciszkanów – Po prawej stronie Liceum znajduje się zespół poklasztorny franciszkanów otoczony wysokim murem z dwoma barokowymi bramkami z 1770. Zespół powstał na przełomie XVII i XVIII wieku, składa się z kościoła pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i dawnego klasztoru franciszkanów W skład barokowego i rokokowego wyposażenia wchodzą: ołtarz główny z obrazem Adoracji Matki Boskiej z Dzieciątkiem przez dwóch franciszkanów z XVIII wieku, stalle w prezbiterium. Zabudowania klasztorne złożone są z trzech skrzydeł kryjących kwadratowy wirydarz. W krużganku znajduje się tablica poświęcona ojcu Hieronimowi Gruszeckiemu. W ostatnich latach wnętrze i elewacja kościoła zostały odnowione, obecnie przebudowywany jest mur otaczający zespół.

Kościół Świętego Ducha – Późnogotycki kościół z 1614, przebudowany został w 1840 gdy znalazł się w rękach protestantów. Wnętrze kościoła pochodzi z okresu przebudowy z charakterystycznymi balkonami dla zborów ewangelickich. W ołtarzu głównym duży manierystyczny krucyfiks z około 1630.

Wieża Ciśnień – Przy ulicy Mickiewicza, projektu Ksawery Geisler z 1909 roku o wysokości 43,7 metrów, przypomina gotyckie baszty obronne. Dawniej w tym miejscu stał do XVII wieku kościół św. Mikołaja, który był pierwszą świątynią w mieście.

Budynek – Przy ul. ks. Piotra Wawrzyniaka 3, zwieńczony barokowym szczytem z ok. 1910. Wśród dekoracji znajduje się tablica wmurowana projektu Władysława Marcinkowskiego z 1933 upamiętniająca ks. Piotra Wawrzyniaka. Obecnie znajduje się w nim Spółdzielczy Bank Ludowy im. ks. Piotra Wawrzyniaka.

Starostwo Powiatowe – Reprezentacyjny budynek z portalem wejściowym, nawiązujący do renesansu holenderskiego powstały w 1904. Gmach zaprojektował Paul Pitt, architekt znany z licznych realizacji na poznańskich Jeżycach.

Zespół poklasztorny Klarysek – Składający się z barokowej kaplicy Matki Boskiej Wniebowziętej i poklasztornego budynku z XVIII wieku, w przeszłości na tym miejscu znajdowała się siedziba klasztoru franciszkanów sprowadzonych do miasta w 1261, następnie od 1623 żeńskiego zakonu klarysek, a od 1855 zakonu jezuitów, obecnie znajduje się w nim Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy.

Cmentarz staromiejski na Górczynie – znajdują się na nim pomniki Powstańców Wielkopolskich, pomniki bohaterów Wiosny Ludów, I i II wojny światowej.

Zespół koszarowy – zbudowany w latach 1902–1903, w skład wchodzą: koszary, budynki zaplecza, ujeżdżalnia, internat oraz wille oficerskie.

Zabytkowe kamienice – znajdują się przy ul. Kościuszki 2, ul. Kościuszki 10 z 1892, ul. Marciniaka 2 z początku XX wieku z szachulcowym budynkiem gospodarczym z 1911, ul. Matuszewskiego 2 z 1931,

Budynki Bractwa Kurkowego – obecna kręgielnia (dawniej strzelnica), świetlica oraz budynek administracyjny.

Budynek odlewni żeliwa wybudowany w latach 1925–29, obecnie część budynku przekształcona na market.

Zabytkami znajdującymi się w gminnej ewidencji zabytków są:

Park Miejski im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 – Został założony w 1888, w nim m.in:

Gimnazjum – nr 2 przy ulicy Szkolnej (niedaleko skrzyżowania z Piłsudskiego) projektu Bruno Runge z 1916.

Landratura – przy ulicy Mickiewicza z końca XIX wieku, obecnie Komenda Powiatowa Policji.

Budynek Ośrodka Reumatologicznego – modernistyczny budynek z 1907 architektury Japp nawiązujący do stylu gotycko-renesansowego, dawniej znajdował się w nim zakład dla ubogich, obecnie jest siedzibą Poznańskiego Ośrodka Reumatologicznego – placówką specjalistyczną zajmującą się rehabilitacją w dziedzinie reumatologii i ortopedii.

Źródło: http://www.wikipedia.pl