Subskrypcja:Posty Komentarze

Miejscowości G-K

Budynek szkoły

Gaj

Według danych z 2007, miejscowość zamieszkiwało 250 osób.

Wieś położona 5 km na zachód od Śremu przy drodze powiatowej nr 3897 do Kościana przez Błociszewo. We wsi znajduje się skrzyżowanie z drogą powiatową nr 4066 do Krzyżanowa i lokalną do Manieczek. Komunikację ze wsi do Śremu zapewnia komunikacja gminna (linia 14) oraz autobusy PKS w Poznaniu.

Miejscowość powstała w XIV wieku i należała do Gajewskich i Błociszewskich.

Zabytkiem wsi znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków jest zespół folwarczny z początku XIX wieku, w skład którego wchodzą m.in. gorzelnia z 1856, owczarnia, kuźnia, obory i magazyny. Zabytkami są również szkoła z początku XX wieku, której użytkownikiem jest Szkoła Podstawowa w Krzyżanowie, zabytkowy dom i zagroda.

Świątkami przydrożnymi wsi jest kapliczka Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1987, kapliczka Matki Boskiej Różańcowej z 1985, figura Krzyża świętego i krzyż przydrożny z początku XX wieku przy drodze powiatowej. W Gaju znajduje się schronisko dla zwierząt gminy Śrem.


Krzyż przydrożny

Góra

Według danych z 2007, miejscowość zamieszkiwało 200 osób.

Wieś na lewym brzegu Warty, 5 km na północny zachód od Śremu przy drodze powiatowej nr 4062 z Iłówca przez Brodnicę do Psarskie. Komunikację ze wsi do Śremu zapewnia komunikacja miejska w Śremie (linia 10).

Góra w 1279 pierwszy raz została wspomniana w dokumentach. W 1296 należała do komesa Mikołaja, wojewody kaliskiego. Następnie od 1307 stała się własnością biskupią, a później szlachecką. Wieś należała do majątku Gajewskich, Szołdrskich i Gliszczyńskich, a w 1842 stała się własnością hrabiego Ludwika Platera (1775-1846) – leśnika, geografa i działacza niepodległościowego na emigracji, do którego należało również Psarskie. Rodzina Platerów posiadała Górę do II wojny światowej.

Zabytkami wsi są:

  • Zespół dworski – składający się z dworu z XVIII wieku z wysokim mansardowym dachem oraz parku krajobrazowego o powierzchni 8,69 ha z XVIII wieku, z okazałymi dębami szypułkowymi o obwodzie 554 cm i 635 cm oraz lipą o obwodzie 380 cm, zabytek chroniony prawem.
  • Krzyż przydrożny – przy drodze, drewniany, nakryty wygiętym daszkiem, z chorągiewką z datą 1752, uchodzący za najstarszy w Wielkopolsce.
  • Kapliczka przydrożna z figurą Najświętszego Serca Jezusa sprzed II wojny światowej.
  • Szkoła – z początku XX wieku, znajdująca się w gminnej ewidencji zabytków, obecnie użytkowana jako dom mieszkalny.

W Górze znajduje się również Wieża RTV - centrum nadawcze radiowo-telewizyjne z masztem wysokości 290 m. Maszt ważący 220 ton został wykonany przez Mostostal Zabrze. Otwarcie nastąpiło 21 lipca 1964, w 2008 dokonano wymiany tubusu. Świątkiem przydrożnym we wsi jest także kapliczka św. Barbary z końca XVIII wieku.


Grobelka

Miejscowość przez wieki należała do gminy Kaleje i wchodziła w skład majątków klucza mechlińskiego.


Budynek szkoły

Grodzewo

Według danych z 2006, miejscowość zamieszkiwało 80 osób.

Wieś położona na skraju borów sosnowych, 8 km na wschód od Śremu. Pierwszy raz wymieniana w dokumentach w 1395. W Grodzewie przez wiele lat mieszkał i miał pracownie w starej chacie Jerzy Jurga (1940-2009) – historyk sztuki, malarz i konstruktor kusz.

Zabytkami wsi znajdującymi się w gminnej ewidencji zabytków są: szkoła z pocz. XX w., obecnie znajduje się w niej baza wypoczynkowa Hufca ZHP w Śremie, dom mieszkalny z pocz. XX w., dom letniskowy z połowy XIX wieku oraz cmentarz ewangelicki z I połowy XIX wieku. Świątkiem przydrożnym jest krzyż z 1939.


Grzymysław

Według danych z 2006, miejscowość zamieszkiwało 210 osób.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1282. Wówczas książę Polski, Przemysław, potwierdził nadanie wsi klasztorowi Dominikanek w Poznaniu. W 1394 Sędziwój, wojewoda kaliski, potwierdził, że Mikołaj Strusz sprzedał część Jeziora Grzymisławskiego kościołowi w Poznaniu.

Zabytkiem wsi chronionym prawem jest zespół pałacowy z pocz. XX wieku. Do świątków przydrożnych należy figura Krzyża Świętego z 1947 oraz krzyż sprzed II wojny światowej.


Jeleńczewo

Wieś położona 10 km na południowy zachód od Śremu przy drodze powiatowej nr 4068 z Dalewa do Mełpina przez Mórkę.


Pałac w Kadzewie

Kadzewo

Wieś położona 6 km na południe od Śremu przy drodze powiatowej nr 4073 z Nochowa do Dolska przez Mełpin, we wsi znajduje się skrzyżowanie z drogami powiatowymi:

  • nr 4069 do Pucołowa przez Wyrzekę i Błociszewo
  • nr 4070 do Konarskiego przez Drzonek i Wieszczyczyn
  • nr 4071 do Mórki

Pierwszy raz w dokumentach w 1367 jako własność rycerska. W 1587 majątek z Bodzyniewem i Marszewem kupił Andrzej Chłapowski. Następnymi właścicielami była rodzina Bilińskich. Od połowy XIX wieku do II wojny światowej wieś pozostała w rękach rodziny Żółtowskich herbu Ogończyk.

Zabytkiem wsi jest zespół pałacowy i folwarczny, w skład których wchodzą: klasycystyczny pałac sprzed 1865, przebudowany w 1976, który stanowi własność prywatną, park krajobrazowy z pomnikowymi okazami drzew, powozownia, stajnie i obory, zespoły są zabytkami chronionymi prawem. Zabytkiem znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków jest również figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej sprzed II wojny światowej.


Kaleje

Według danych z 2006, miejscowość zamieszkiwało 200 osób.

Wieś położona 7 km na północ od Śremu przy drodze powiatowej nr 2480 z Czmonia do Dąbrowy. We wsi znajduje się otwór wiertniczy. Od wieków wchodziła w skład majątków klucza mechlińskiego. Zabytkiem znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków jest zespół folwarczny. Świątkami przydrożnymi jest figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1945 oraz dwa krzyże przydrożne.


Kawcze

Według danych z 2007, miejscowość zamieszkiwało 20 osób.

Świątkiem we wsi jest krzyż przydrożny z 1982, poprzedni krzyż stał w jego miejscu od 1926.


Kotowo

Na łęgach nadwarciańskich przy wsi znajdują się 4 dęby szypułkowe o obwodach 750, 620, 540 i 430 cm będące pomnikami przyrody. Niedaleko osady znajduje się też pole biwakowe i ruina „Białego Gościńca” – starej karczmy przy dawnej przeprawie promowej przez Wartę. W pobliżu leśniczówki położona jest Łysa Góra (106 m n.p.m.) z wieżą przeciwpożarową. Kilkadziesiąt metrów od pola biwakowego znajduje się krzyż przydrożny.


Szkoła i figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej

Krzyżanowo

Wieś położona przy lokalnej drodze powiatowej nr 4069 z Pucołowa do Kadzewa przez Błociszewo, drogi bocznej z Manieczek, 8 km na zachód od Śremu. Przy drodze powiatowej nr 4066 do Gaju położona jest część Krzyżanowa zwana Hubami. Przez wieś przebiega Droga św. Jakuba - wielkopolski odcinek szlaku pielgrzymkowego do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. . Komunikację ze wsi do Śremu zapewnia komunikacja gminna (linia 14) oraz autobusy PKS w Poznaniu.

Pierwsza wzmianka o wsi w dokumentach pojawiła się w 1396 i wspomina Dzierżka z Krzyżanowa. Kolejnym właścicielem był Hinak, herbu Świnka, który przyjął nazwisko Krzyżanowski. Wieś pozostała własnością tego rodu do połowy XIX wieku. Następnymi właścicielami byli Wilczyńscy, herbu Poraj. W 1831 gościem Ksawerego Wilczyńskiego i Ludwiki z Nieżychowskich w starym drewnianym dworze był Adam Mickiewicz. W Krzyżanowie urodził się Włodzimierz Wilczyński – organizator kosynierów w bitwie obronnej o Książ Wielkopolski oraz dowódca oddziału partyzanckiego w czasie Wiosny Ludów. W 1881 majątek Krzyżanowo zlicytowano i do 1945 pozostał w rękach niemieckich. W 1960 zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem przekształcono w zakład rolny kombinatu PGR Manieczki. W pałacu w 1982 mieścił się Ośrodek Studencki im. Adama Mickiewicza, jeden z pokoi stanowiła izba pamięci poświęcona poecie. Od 1990 zespół jest niedostępną własnością prywatną.

Zabytkami chronionymi prawem są:

  • Park krajobrazowy – o powierzchni 7,69 ha z połowy XVIII wieku.
  • Zespół folwarczno-pałacowy – w centrum parku pałac, barokowo – klasycystyczny z ok. 1910, w elewacji frontowej: reprezentacyjny portal oraz kartusze herbowe dawnych właścicieli.

W gminnej ewidencji zabytków znajduje się również:

  • Budynek szkoły z końca XIX wieku.

We wsi znajduje się Szkoła Podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta. W roku szkolnym 2006/2007 uczęszczało do niej 62 uczniów. Do świątków przydrożnych Krzyżanowa należy figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1945 przy szkole, kapliczka Dzieciątka Jezus z 1968, kapliczka Najświętszego Serca Jezusa z 1945 oraz krzyż przydrożny z 1976 w tzw. Hubach.


Autor: Piotr Szalony. Treści znajdują się również w artykułach Polskiej Wikipedii na licencji Creative Commons.

© 2011 Wiadomości Śremskie · Subskrybuj:WpisyKomentarze · Realizacja: WebSun