Subskrypcja:Posty Komentarze

Książ Wielkopolski

Miasto na pograniczu Kotliny Śremskiej i Wału Żerkowskiego, 15 km na wschód od Śremu. Przez Książ Wielkopolski przebiega droga wojewódzka nr 436 ze Śremu do Klęki. Miasto ma powierzchnię 1,96 km².

Demografia


Historia

  • 1193 – pierwsza wzmianka pochodząca z bulli papieża Celestyna III, wówczas wieś była w posiadaniu benedyktynów z Wrocławia;
  • 1273 – Książ wymieniony jako siedziba kasztelanii (do 1452);
  • 1298 – pierwsza wzmianka o kościele parafialnym;
  • 1339 – osada własnością szlachecką, należała kolejno do: Księskich, Pogorzelskich, Trąmpczyńskich, Zakrzewskich i Budziszewskich;
  • przed 1416 (być może 1398 lub 1407) – otrzymanie praw miejskich;
  • XVIII wiek – napływ ludności niemieckiej;
  • 1749 – budowa kościoła ewangelickiego;
  • 1793 – w wyniku II rozbioru Rzeczpospolitej Książ wchodzi w skład Królestwa Prus;
  • 1807-1815 – przynależność do Księstwa Warszawskiego;
  • 1815 – Książ ponownie w granicach Królestwa Prus;
  • 1848, 29 kwietnia - bitwa pod Książem, klęska powstańców polskich z przeważającymi liczebnie wojskami pruskimi; pacyfikacja i zniszczenie części miasta przez oddziały pruskie;
  • 1849, 29 kwietnia – nabożeństwo w 1. rocznicę bitwy za poległych powstańców oraz zabitych mieszkańców miasta, pochowanych ich w 3 mogiłach (obecnie pozostały tylko 2); zapoczątkowanie corocznych obchodów rocznicy bitwy, odbywających się do dziś;
  • 1858 – pobyt we Włościejewkach Władysława Syrokomli inspiracją do napisania wiersza „Na mogile poległych w Książu”;
  • 1872 – 49% mieszkańców miasta stanowią katolicy, 33% ewangelicy, zaś 18% żydzi;
  • 1906 – budowa linii kolejowej Śrem-Mieszków (Jarocin) ze stacją w Książu;
  • 1919 – powrót do granic Polski; część ludności niemieckojęzycznej emigruje do Niemiec, udział ludności żydowskiej spada do 1,5%;
  • 1920 – wydanie powieści Stach Wichura Macieja Wierzbińskiego, opowiadającej o bitwie pod Książem w 1848;
  • 1939, 8 września – przejęcie władzy przez Niemców;
  • 1939, 20 października - publiczna egzekucja 17 osób z Książa i okolic;
  • 1940 – zmiana nazwy miasta na Tiefenbach, a w 1943 r. na Schonz; wysiedlenie części ludności do Generalnej Guberni;
  • 1945, 23 stycznia – zajęcie miasta przez wojska radzieckie;
  • 2005 – zamknięcie połączeń kolejowych przez Książ.

Zabytki

Zabytkami miasta prawnie chronionymi są:

  • Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Mikołaja – barokowy, z 1755, rozbudowany w latach 1948-1950. Wieżę dobudowano w 1981. Obecna trójnawowa świątynia z transeptem nawiązuje do pierwotnej formy Do wyposażenia kościoła należy obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z połowy XVII wieku oraz chrzcielnica. W ołtarzu głównym znajduje się tryptyk z 1954 przedstawiającego w centrum figurę św. Mikołaja, a w skrzydłach sceny z życia świętego. Na jednym z filarów umieszczona jest tablica upamiętniająca poległych pod Książem w 1848. Sufit nawy pokryty jest plafonami: Matki Boskiej WniebowziętejAgnus DeiAdoracja Ducha Świętego. Najstarszymi zabytkami kościoła są dwa dzwony z 1468 i 1509. Przed kościołem znajduje się figura św. Wawrzyńca z końca XIX wieku oraz plebania z 1847, rozbudowana w 1983.
  • Kościół św. Antoniego – z 1914 z neobarokową wieżą i zegarem, do końca II wojny światowej był zborem ewangelickim.

Inne obiekty

Innymi obiektami architektonicznymi o znaczeniu historycznym dla Książa Wielkopolskiego są:

  • Plac Kosynierów – pełni funkcję rynku w mieście o wymiarach 90 m x 80 m. Pierzeje stanowią kamienice mieszczańskie z przełomu XIX i XX wieku. Na rynku wznosił się ratusz, który uległ pożarowi w 1848. W centrum znajduje się pomnik – obelisk z 1945 upamiętniający pomordowanych w masowej egzekucji w 1939.
  • Tablica poświęcona mjr. Florianowi Dąbrowskiemu z 1935 na ścianie budynku.
  • Park z mogiłami w postaci kopców, w których pochowano powstańców z 1848. W centrum znajduje się Pomnik Kosynierów z 1948, projektu Kazimierza Bieńkowskiego oraz dwa inne pomniki wystawione w 150 i 160 rocznicę bitwy oraz Dąb Pamięci posadzony w 2008.
  • Budynki folwarku z 1773.
  • Pomniki poległych w 1848, żołnierzy pruskich oraz powstańców wielkopolskich i pomordowanych w 1939 na cmentarzu założonym w połowie XIX wieku.
  • Dawna synagoga, która po 1945 została przebudowana na budynek straży pożarnej.

Edukacja, kultura

W mieście funkcjonuje Centrum Kultury oraz Izba Regionalna znajdująca się w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej. Centrum zajmuje się rozwijaniem życia kulturalnego wśród mieszkańców miasta. Wydarzeniem w kalendarzu imprez są Obchody Wiosny Ludów odbywające się w kwietniu, które stanowią upamiętnienie bitwy i mieszkańców miasta biorących udział w walkach podczas Wiosny Ludów w 1848, organizowane są m.in. rajdy rowerowe śladami wydarzeń z tamtego okresu.

W Książu znajduje się Szkoła Podstawowa im. Wiosny Ludów oraz Gimnazjum i Przedszkole.

Komunikacja

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 436, która łączy się z drogą krajową nr 11 w Klęce.

Przy placu Kosynierów znajduje się przystanek PKS, autobusami można pojechać do m.in. Błażejewa, Chwałkowa Kościelnego, Jarocina, Poznania i Śremu.

W Książu Wielkopolskim znajdują się również skrzyżowania z drogami powiatowymi:

  • nr 4079 do Zaborowa przez Kiełczynek;
  • nr 4080 do Dolska przez Włościejewki i Trąbinek;
  • nr 4081 do Zakrzewa;
  • nr 4083 do Gogolewa przez Zakrzewice.

Autor: Piotr Szalony
Źródło: Piotr Szalony i in., Książ Wielkopolski, licencja Creative Commons (http://pl.wikipedia.org/wiki/Książ Wielkopolski)

© 2011 Wiadomości Śremskie · Subskrybuj:WpisyKomentarze · Realizacja: WebSun